Uşaq nevroloqu kimdir?
Uşaq nevrologiyası və ya pediatrik nevrologiya, 18 yaşına qədər olan uşaqlarda, yeniyetmələrdə və bəzən gənclərdə mərkəzi (baş və onurğa beyin) və periferik sinir sisteminin xəstəliklərinin diaqnostikası, müalicəsi və profilaktikası ilə məşğul olan tibb sahəsidir.
Uşaq nevroloqu isə bu sahədə ixtisaslaşmış həkimdir. Onlar uşaqların mürəkkəb və davamlı inkişaf edən sinir sistemini dərindən anlayır və bu sistemlə əlaqəli yaranan problemləri aradan qaldırmaq üçün xüsusi təlim keçirlər.
Böyüklərdən fərqli olaraq, uşaqların sinir sistemi hələ formalaşma mərhələsində olduğu üçün onların nevroloji problemləri də özünəməxsus xüsusiyyətlərə malikdir.
Bu səbəbdən, uşaqlardakı nevroloji pozğunluqların diaqnostikası və müalicəsi böyüklərin nevroloqundan deyil, məhz uşaq nevroloqundan xüsusi bilik və yanaşma tələb edir.
Uşaq nevroloqu hansı xəstəlikləri müalicə edir?
Uşaq nevroloqlarının müalicə etdiyi xəstəliklərin spektri çox genişdir. Valideynlərin bu xəstəliklər haqqında ümumi məlumata sahib olması, problemləri vaxtında aşkarlamağa və həkimə müraciət etməyə kömək edə bilər.
Bu xəstəlikləri bir neçə əsas qrupda təsnif etmək olar:
- Epilepsiya və Qıcolma Pozuntuları: Uşaqlıq dövründə ən çox rast gəlinən nevroloji problemlərdən biridir. Beyindəki anormal elektrik fəaliyyəti nəticəsində yaranan təkrarlanan qıcolma tutmaları ilə xarakterizə olunur.
- Serebral İflic (Uşaq Serebral Palsisi): İnkişaf etməkdə olan beynin zədələnməsi nəticəsində yaranan və hərəkət, duruş və əzələ tonusuna təsir edən bir qrup nevroloji pozğunluqdur.
- Baş Ağrıları və Miqren: Uşaqlarda da baş ağrıları, o cümlədən şiddətli və təkrarlanan miqren tutmaları müşahidə oluna bilər.
- İnkişaf Ləngimələri: Uşağın nitq, hərəkət (iməkləmə, yerimə), sosial və idrak bacarıqlarının öz yaşıdlarından geri qalmasıdır.
- Hərəkət Pozuntuları: Qeyri-iradi hərəkətlər (tiklər), əzələlərdə sərtlik və ya zəiflik, koordinasiya və tarazlıq problemləri (ataksiya) bu qrupa daxildir.
- Sinir-Əzələ Xəstəlikləri: Əzələ zəifliyinə və atrofiyasına səbəb olan genetik və ya qazanılmış xəstəliklərdir (məsələn, Düşen əzələ distrofiyası).
- Anadangəlmə Anomaliyalar və Genetik Sindromlar: Sinir sisteminin quruluşundakı anadangəlmə qüsurlar (məsələn, spina bifida, hidrosefaliya) və sinir sisteminə təsir edən genetik xəstəliklər.
- Beyin və Onurğa Beyninin İnfeksiyaları və İltihabı: Menengit, ensefalit kimi ciddi və təcili tibbi yardım tələb edən vəziyyətlər.
- Travmatik Beyin Zədələnmələri: Baş travmalarından sonra yaranan beyin silkələnməsi və digər fəsadlar.
- Autizm Spektr Pozuntusu və Davranış Problemləri: Bəzən bu problemlərin kökündə də nevroloji faktorlar dayana bilər və uşaq nevroloqu digər mütəxəssislərlə birlikdə diaqnostika və müalicə prosesində iştirak edir.
Nə zaman uşaq nevroloquna müraciət etməli?
Aşağıdakı əlamət və simptomları övladınızda müşahidə etdiyiniz halda, vaxt itirmədən uşaq nevroloqunun məsləhətini almaq tövsiyə olunur:
- İnkişafda Gecikmə: Yaşına uyğun olaraq başını tuta bilmirsə, oturmursa, iməkləmirsə və ya yerimirsə; nitqi ləngiyirsə.
- Əzələ Tonusunda Dəyişikliklər: Uşağın bədəni həddindən artıq boş və ya əksinə, çox gərgindirsə.
- Qıcolma və ya Titrəmələr: Bədənin hər hansı bir hissəsində qəfil, qeyri-iradi yığılmalar, huşun itməsi ilə və ya olmadan baş verən tutmalar.
- Anormal Baş Hərəkətləri və ya Göz Hərəkətləri: Təkrarlanan, qeyri-adi baş hərəkətləri, gözlərin qeyri-iradi hərəkəti və ya çəpləşmə.
- Şiddətli və Təkrarlanan Baş Ağrıları: Xüsusilə səhərlər yuxudan oyandıran və qusma ilə müşayiət olunan baş ağrıları.
- Tarazlıq və Koordinasiya Problemləri: Tez-tez yıxılma, yöndəmsiz yerimə, əşyaları tutmaqda çətinlik çəkmə.
- Davranış və Şüur Dəyişiklikləri: Qəfil başlayan əsəbilik, yuxululuq, ətraf mühitə reaksiyanın zəifləməsi.
- Baş Dairəsinin Anormal Ölçüsü: Başın həddindən artıq böyük (makrosefaliya) və ya kiçik (mikrosefaliya) olması.
- Doğuş Travmaları və ya Risklər: Çətin doğuş, vaxtından əvvəl doğulma və ya hamiləlik zamanı yaşanan problemlər.
Diaqnostika və Müalicə
Uşaq nevroloqu diaqnoz qoymaq üçün ilk növbədə uşağın və ailənin tibbi tarixçəsini ətraflı şəkildə öyrənir və hərtərəfli nevroloji müayinə aparır. Bu müayinə zamanı reflekslər, əzələ gücü, tonus, koordinasiya, hissiyyat və idrak funksiyaları yoxlanılır.
Lazım gəldikdə, diaqnozu dəqiqləşdirmək üçün əlavə müayinə üsullarından istifadə olunur:
- Elektroensefaloqrafiya (EEQ): Beyin elektrik aktivliyini ölçərək epilepsiya kimi xəstəliklərin diaqnostikasında istifadə olunur./
- Maqnit Rezonans Tomoqrafiya (MRT) və Kompüter Tomoqrafiyası (KT): Beyin və onurğa beyninin quruluşunu detallı şəkildə görüntüləyərək şiş, iltihab, anadangəlmə qüsurlar kimi problemləri aşkarlayır.
- Genetik Testlər: Bəzi nevroloji xəstəliklərin irsi olub-olmadığını müəyyən etmək üçün aparılır.
Müalicə isə qoyulmuş diaqnozdan asılı olaraq fərdi şəkildə təyin edilir. Müalicə üsullarına dərman terapiyası, fizioterapiya, reabilitasiya, loqopedik məşğələlər və bəzi hallarda cərrahi müdaxilə daxil ola bilər.
Uşaq nevroloqu övladınızın sinir sisteminin sağlam inkişafını təmin etməkdə sizin ən yaxın köməkçinizdir. Uşağınızın sağlamlığında və inkişafında hər hansı bir narahatlıq hiss etdikdə, şübhələrinizə aydınlıq gətirmək və mümkün problemlərin qarşısını vaxtında almaq üçün mütləq bir uşaq nevroloquna müraciət edin.
Unutmayın ki, erkən diaqnoz və düzgün müalicə bir çox nevroloji xəstəliyin gedişatına müsbət təsir göstərərək, övladınızın sağlam və dolğun bir həyat yaşamasına imkan yaradır.
Səhifənin məzmunu yalnız məlumat məqsədi daşıyır. Diaqnoz və müalicə üçün mütləq həkiminizlə məsləhətləşin.